İstanbul’un Anadolu yakasını 101 yıl boyunca ısıttıktan, onun sokaklarını aydınlattıktan, aşını pişirdikten sonra 1993 yılında işlevsiz kaldı Hasanpaşa Gazhanesi. İstanbul doğalgaza geçtikten sonra üretimin durduğu Gazhane, 18 yıldır zamanın yıpratıcılığına terk edilmiş durumda.

1892 yılında Fransız ve Alman mühendisler tarafından kurulan Hasanpaşa Gazhanesi, o dönemde Anadolu yakasının gaz ihtiyacının büyük bir bölümünü karşılıyordu. Gazhane Zonguldak kömüründen elektrik ve gaz üretiyordu. Anadolu yakasının en büyük gaz üretim merkezi olan Hasanpaşa Gazhanesi,  1945 yılında havagazı üretimi için İETT’nin kullanımına verildi.  Ancak doksanlı yıllarda doğalgaza yönelinmesi, Gazhane’nin işlevsiz kalmasına neden oldu. Tesis 1993 yılında üretime son verdi. O günden beri de Hasanpaşa Gazhanesi’nin nasıl değerlendirileceğine yönelik tartışmalar sürüyor, ancak henüz somut bir adım atılmış değil. Kapandıktan sonra dönem dönem otobüs garajı, İETT deposu, kömür deposu olarak kullanılan Gazhane’nin, yerel halk ve Kadıköy Belediyesi sosyal-kültürel bir tesis olarak yeniden düzenlenmesini istiyor. Bu yönde Kadıköy Belediyesi öncülüğünde İTÜ’ye bir de proje hazırlatılmış, bu proje İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne sunulmuş, ama bugüne kadar konuyla ilgili herhangi somut bir girişimde bulunulmamış.

Gazhane’nin sosyo-kültürel tesis olarak yöre halkının hizmetine açılması konusunda en başından beri canla başla çalışan bir topluluk var: Gazhane Gönüllüleri.  20 kişilik duyarlı mahalleli bir grubun bir araya gelip meseleyi diğer mahalle sakinlerine duyurma girişiminin bir sonucu Gazhane Gönüllüleri. 20 kişi sonra 100 kişi oluyor, sonra daha geniş kitlelere ulaşılıyor. Amaç İETT’nin bir çöp toplama merkezi olarak kullandığı, bir yandan da yıkılmak istendiği Gazhane’yi yeşil alan ve kültür merkezi olarak semt sakinlerine geri kazandırmak. 1996 yılında bu amaçlarına ulaşmak, ilgili makamlara sunmak için bir imza kampanyası düzenleyip 8000 adet imza topluyorlar. Bu imzalar neticesinde talepleri ciddiye alınmaya başlıyor. İTÜ tarafından bir proje hazırlanmasının en büyük takipçisi onlar.

Gazhane Gönüllüleri toplantılar, söyleşiler, şenlikler düzenleyerek konunun takipçisi olmaya devam ediyorlar. 1998 yılında Gazhane Çevre Kültür ve İşletme Kooperatifi adı altında tüzel bir kişiliğe dönüşüyorlar. 2003 yılında “Hasanpaşa Gazhanesi Kültür ve Sanat Merkezi: Alternatif Stratejik Yönetim Merkezi” isimli bir kitap çıkartıyorlar.

2008 yılında Hasanpaşa Gazhanesi’nde uluslar arası bir festival düzenleniyor. Bölgede konaklamakta olan iki Alman turistin Gazhane’yi keşfetmeleri üzerine onların girişimiyle gerçekleşen bu festival, Hasanpaşa Gazhanesi’nin bilinir hale gelmesinde oldukça etkili olmuştu.

İstanbul 2010 kapsamında Hasanpaşa Gazhanesi’nin restore edilmesi ve kültür merkezi olarak tekrar işlevlendirilmesi gündeme alınmıştı. Ancak 2010 yılında bu konuda herhangi bir gelişme sağlanmadı. Gazhane’nin durumu hala belirsizliğini koruyor. Yetkililer dahil herkesin bu projeye dair olumlu bakmaları ama ortada somut hiçbir adımın olmaması tarafların samimiliği konusunda şüphe uyandırıyor.

Paylaş