Güney Afrikalı fotoğraf sanatçısı Roger Ballen, 80’li yıllardan bu yana ürettiği eserlerle 4 Haziran 2017’ye kadar İstanbul Modern’de. Roger Ballen Retrospektifi adını taşıyan sergi, oldukça sıra dışı ve üretken fotoğrafçının birbirinden ilginç çalışmalarını bir araya topluyor.

Eiger Sanat ve Fotoğraf Vakfı’nın katkılarıyla gerçekleştirilen Roger Ballen Retrospektifi, gerçekle kurgunun fotoğraf sanatındaki karşılıklarını alt üst eden Ballen’ın çok sayıda çalışmasına yer veriyor. Erken tarihli çalışmalarında belgesel fotoğrafçılığı geleneğini izleyen Ballen, zamanla kendisinin “ballenesk”diye nitelendirdiği  benzersiz bir üslup geliştirir. Yapıtlarında çizim, resim, kolaj ve heykel tekniklerinden de yararlanan sanatçı, çok disiplinli olmakla birlikte, fotoğraf köklerine derinden bağlı, yeni bir estetik meydana getirir.

Küratörlüğünü Demet Yıldız’ın yaptığı sergi; “Dorps”, “Platteland”, “Yabanülke”, “Gölge Oda”, “Misafirhane”, “Kuş Sığınağı” ve “Hayaletler Tiyatrosu” serilerinden bir seçki ve bir de “Ballenesk Oda” adlı yerleştirmeden oluşuyor.

İstanbul Modern Mağaza’da “Roger Ballen: Retrospektif” sergisi ile eş zamanlı olarak, sergi kataloğunun yanı sıra sanatçının fotoğraf üslubunu ve yolculuğunu anlatan kitaplara ve serginin temasıyla ilgili tasarım objelerine yer veriliyor.

Roger Ballen kimdir?

1950’de dünyaya gelen Ballen, dünyaca ünlü fotoğraf ajansı Magnum’da editörlük yapan annesinin de etkisiyle, ilk gençliğini New York’ta fotoğraf alanının etkili isimleriyle bir arada geçirir. Kaliforniya Üniversitesi-Berkeley’de tamamladığı psikoloji lisans eğitiminin ardından Türkiye’den Yeni Gine’ye, Mısır’dan Güney Afrika’ya kadar pek çok yeri kara yoluyla gezdikten sonra ABD’ye döner. Ballen, Magnum fotomuhabirlerine benzer şekilde çoğunu sokaklarda ve fotoğrafladığı kişilerin haberi olmaksızın çektiği yolculuk karelerinden oluşan “Çocukluk” adlı seçkiyi yayımlar. Maden ekonomisi alanındaki doktora çalışmasını Colorado Madencilik Fakültesi’nde tamamladıktan sonra Güney Afrika’nın Johannesburg şehrine yerleşir ve maden yatağı arama çalışmaları için ücra bölgelere ziyaretler gerçekleştirir. Güney Afrika kırsalındaki, “dorp” denilen küçük kasabaları belgelemeye başlar. 1986 yılında Dorps: Güney Afrika’nın Küçük Kasabaları’nı yayımlar. 1994’e kadar Güney Afrika kırsalındaki, gözden uzak toplulukları fotoğraflar; yoğun çalkantı ve kargaşaların yaşandığı bir dönemde çektiği ve Güney Afrika toplumunun bir ucundaki beyazları görüntüleyen, arketip niteliğindeki benzersiz fotoğraflarıyla dünya çapında dikkat çeker ve bu çalışmalarını Platteland: Güney Afrika Kırsalından İmgeler’le kitaplaştırır.

2001’de Madrid’deki PhotoEspaña festivalinin Yılın Fotoğraf Kitabı ödülü gibi pek çok ödüle layık görülen Yabanülke’yi yayımlar. Fransa’daki Arles Uluslararası Fotoğraf Buluşmaları’nın açılışında Yılın Fotoğrafçısı seçilen Ballen, özgün imgesel âlemindeki insan, hayvan ve nesnelerin fotoğraflarıyla birlikte, resim, tiyatro ve heykele ait unsurları bünyesine katan Gölge Oda’yı kitaplaştırır. Ardından 2008’de  insanların pek az bulunduğu ya da sahneden büsbütün çıktığı Misafirhane’yi tamamlar. Görsel açıdan karmaşık bir yapıya evrilen serideki fotoğraflar çizimlerle ve heykel benzeri nesnelerle gitgide kaplanır.

2012 yılında dünya çapında büyük bir takipçi kitlesine sahip, Güney Afrikalı müzik grubu Die Antwoord’un I Fink U Freeky  şarkısının klibini yönetir. Johannesburg kenar mahallerinden birinde bulunan ve yeri sır tutulan bir evde çekilmiş ikonik fotoğraflardan oluşan monografisi Kuş Sığınağı’nı 2014’te  yayımlar. Son olarak 2016 yılında insanların etraflarına yaptıkları çizim ve işaretlerden esinlenen ve sanatçının özgün estetiğini teatral performans ile bir araya getiren Hayaletler Tiyatrosu’nu hazırlar.

Paylaş